شهر آرادان با وسعت 30 كیلومتر مربع در 14 كیلومتری مشرق گرمسار قرار داشته و شامل 58روستا میباشد. این شهر از طرف شمال به كوه سرهر و قالیباف و از جانب مغرب به دهستان یاتری و از مشرق به كوههای شرق گرمسار(كوه گوگرد ) و از طرف جنوب به دشت كویر محدود است.

تاریخچه

       آرادان در گذشته مركز گرمسار یا باصطلاح آن زمان حكومت نشین خوار بود و در این ناحیه عده ای از خوانین ایل پازوكی با اطرافیان خود ساكن بودند و اینك نیز بازماندگان آنها در این شهر بسر می برند . گویا این شهر در دوران پارت ها هم جزو مناطق مهم آنها بشمار میرفته چون در تاریخچه گرمسار دوره اشكانیان نام آرادان آمده شاید تعریف شده اردوان بوده باشد.و بقول احمد كسروی در كتاب اسامی شهرها نام آرادان بمعنی جایگاه رادان آمده است.

 در سفرنامه ناصر الدین شاه اردوان و نام اصلیش اردون آمده و از عهد اردوان اشكانی و اردشیر بابكان سامانی باید باقی مانده باشد ،حال از كثرت استعمال آرادان (نام رسمی کشوری) گفته می شود.

آب و هوا

       آرادان دارای آب و هوای گرم و خشك در تابستان و سرد وخشك در زمستان است . در تابستان گرمای شدیدی همراه با آفتاب سوزان وجود دارد. در زمستان نیز سرمای بسیار شدید همراه با سوزش و بادهای سرد و باران نیز كم می بارد. گاهی در زمستان اصلاَ برف نمی بارد و اگر هم ببارد بسیار كم است .اما در فصل بهار بارانهای فراوان بصورت رگبار شدید و گاه همراه با تگرگ مشاهده می شود .بطور كلی می توان گفت این شهر دارای آب و هوای صحرایی وخشك و بری است یعنی تغییرات فصلی در این ناحیه خیلی زیاد است .تابستانها بسیار گرم و خشك و گاه گرما تا 46 درجه است و در زمستان سرد و كم باران است .بادهای زمستانی باران زا است و بادهای بهار و تابستان كه بصورت طوفان از كویر های غربی گرمسار بحركت در می آید ستونهای شن و گردو غبار به همراه می آورد و صدمه فراوان به مزارع و مردم می زند.اما با تمامی این تفاسیر مانند یک بهشت سبز در میان کویر خشک و سوزان خودنمائی می کند و بسیار سرسبزتر از گرمسار است.نیز کشاورزی در آن بسیار پر رونق بوده و برخلاف آنچه از این بی مهری طبیعت بر این منطقه انتظار میرود،بسیار گسترده است و از محصولات آن میتوان از خربزه،ذرت،پنبه و خیار نام برد که در زیر در مورد آن بحث خواهد شد.

آب و خاک

آنطور که از شواهد موجود بر می آید شهر آرادان نسبت به سایر مناطق مجاور از آب و خاک نسبتاً حاصلخیزتری برخوردار است و این امر سهولت کشاورزی را در پی دارد که از این شهر کویری،آبادی سرسبز آنهم در دل فرسنگ ها شن و ماسه ساخته است.بر طبق مشاهدات بعمل آمده خاک این شهر به نسبت خوبی،حاصلخیز و آب آن نسبت به سایر مناطق بیشتر است.بطوری که هر جا که کمی آب وجود داشته باشد سبزه و پوشش گیاهی آنرا می پوشاند.و این قابلیت استثنائی چشم اندازهای جدیدی از پیشرفت را برای این شهر به ارمغان می آورد.

 جنس خاك

  پ هاش آن بیش از 5/7 بوده و قلیایی می باشد. خاك منطقه شنی ـ رسی و

 عمق خاك در دامنه زیاد و در ارتفاعات كم می باشد.فرسایش آبی است ولی هنوز به

صورت گالی در نیامده و با كمترین عملیات آبخیز داری قابل كنترل است.      

پوشش گیاهی

       خار شتر كه به صورت بوته های خار دار است و اغلب در نواحی خشك و شور این منطقه می روید بطوری كه ریشه آن بسیار عمیق است و در مقابل كم آبی و بادهای سخت و شنهای روان مقاومت عجیبی دارد و این گیاه بیشتر مود استفاده شتر و بز می باشد.

       درختچه “گز“از جمله پوشش گیاهی این منطقه را تشكیل می دهد كه درختچه ایست خاص مناطق كویری با زمینهای شور و در مقابل عوامل مخرب طبیعی مقاومت زیادی دارد. برگهای جوان آن در فصل بهار مورد استفاده دامها بخصوص بز قرار می گیرد و چوب آن بمصرف سوخت می رسد.

       از درختچه دیگر “ قیچ” را می توان نام برد كه در نواحی مراتع كویری منطقه دیده می شود برگهای آن كوچك و گوشتی و میوه آن خشك و بالدار است . چوب این درختچه مرغوب نبوده و فقط مصرف سوختی دارد . این درختچه در تثبیت شنهای روان و حفظ خاك نقش مهمی را بعهده دارد و باید از قطع و ریشه كن كردن آنها جلوگیری نمود.

       درختچه دیگر” اشنان” است. درختچه ای به ارتفاع كمتر از دو متر در كویرها و اراضی شوره زار می روید ، ساقه آن سفید و برگهای آن استوانه ای باریك وگوشتی است . میوه های آن خشك و پولكی شكل می باشد .از ساقه های این گیاه در گذشته نزدیك به جای مواد پاك كننده (تاید و صابون ) استفاده می كردند.

البته اخیراً درختان اکالیپتوس در شهر کاشته شده است که اینطور که به نظر می آید بسیار خوب با خاک و آب وهوای شهر اخت شده و به طور قابل ملاحظه ای با شرلیط موجود مانوس گشته است.

كشاورزی

       یكی از شغلهای رایج آرادان كشاورزی است . از جمله محصولات این بخش گندم می باشدكه انواع مختلف آن شامل گندم قرمزك ، سفیدك ، گندم ریحانی ، گندم خرایی گندم سیاه ، گندم قدس وآزادی می باشد كه بیشتر مزارع گندم آرادان بعلت زود

 رس بودن و مرغوب بودن به كشت گندم سفیدك می پردازند .در كنار مزارع گندم جو نیز كشت می شود و مصرف آن برای خوراك دامها در فصل زمستان است و انواع آن شامل جوی رسمی ، جو سیاه ، جوششپر ، پیغمبری می باشد و همچنین خربزه كاری نیز در این بخش رواج دارد در كنار خربزه كشاورزان به كشت پنبه هم می پردازند.

تاریخچه كشاورزی

       در كمتر از نیم قرن پیش شلتوك كاری ( برنج كاری ) در این منطقه رواج داشت . اما بعلت گسترش باغات در دره حبله رود همچنین میزان برداشت آب زیاد از حبله رود جهت آبیاری این باغات ، آب كمی به ناحیه گرمسار رسید و در نتیجه باعث زوال كشت شلتوك در این منطقه گردید. در آرادان به خربزه كاری “  دیم كاری “  می گویند و این بدان علت است كه در گذشته خربزه، هندوانه و صیفی جات را به صورت دیم می كاشتند . در حال حاضر خربزه كاری یكی از مهمترین محصولات آرادان می باشد . و سطح وسیعی از اراضی زراعی را به خود اختصاص داه است . از خصوصیات خربزه كاری جذب تعداد زیادی كارگر بومی و غیر بومی است . ویژگی مهم دیگركشت خربزه سود سرشار ناشی از فروش این محصول است و می توان آن را طلای زرد شهر نامید و مقادیر زیادی از این محصولات نیز به سایر كشورهای دیگر صادر می شود.

نیز در سالهای اخیر كشت گلخانه ای به صورت حرفه ای رواج پیدا كرده است كه در جای خود به طور تفصیلی توضیح داده خواهد شد.

درختان میوه

       در باغهای آرادان و اطراف آن انواع درختان میوه از قبیل انگور ، زرد آلو ، سیب، گلابی، هلو، گردو، بادام و انار وجود دارد كه این درختان همگی بخوبی میوه می دهند ولی تعداد این نوع درختان متاسفانه تا امروز  كم بوده و میوه های آن تنها برای مصرف داخل بكار می رفتند.مهمترین این درختان میوه ای منطقه ای عبارتند از : انجیر ،انار ، انگور- سه میوه

خصوصیات  مردم

از دیگر خصائل نیک این شهر مردمان خونگرم،مهمان نواز و بسیار اجتماعی آنست.مردمی که برخلاف اخلاقی که از آب و هوای کویر از ایشان انتظار داریم،نه تنها خشن و خشک نیستند بلکه بسیار هم خوش صحبت و مردم دار بوده و بی نهایت هم مهربانند.و با آنکه شرایط سخت معیشتی در گذشته تا چندی پیش آنها را از مدرنیزه به دور داشته بود،اما پس از ورود آن مردم با آغوش باز به استقبال آن شتافتند ولی نکته مهم و بسیار جالب آنست که این شهر شاید از معدود مکان هائی باشد که مردم آن سنت و مدرنیزه را با هم پذیرفته اند و علاوه بر استفاده از امکانات مدرن، بر سنن خود نیز پایبندند.

لهجه و زبان

       مردم آرادان بیشتر به زبان فارسی دری صحبت می كنند ولی در قسمتهای مختلف شهر مردمانی یافت می شوند كه در اثر مهاجرت به این شهر آمده اند و به زبان گیلكی و الكایی صحبت می كنند . در این شهر محل مخصوصی در قسمت شمال غربی ، كلاً به زبان گیلكی صحبت می كنند كه اصلیت آنها از یكی از روستاهای فیروز كوه به نام رامه است.

www.aradanuniversity.tripod.comمنبع