شهرستان فریمان, زادگاه علامه شهید استاد مطهری, با 4130 كیلومتر وسعت در 75كیلومتری جنوب شرق مشهد واقع است. از شرق به تربت جام . از شمال به سرخس و مشهد ، از غرب و جنوب به تربت حیدریه محدود می گردد. آب و هوای آن معتدل و در دوره پنجساله اخیر میانگین دمای آن 9/12 حداکثر38 و حداقل 18- درجه سانتیگراد بوده است . این شرایط ، اوضاع مساعدی را برای رشد كشاورزی منطقه فراهم كرده است . ارتفاعات به صورت دو دیوار ممتد در قسمت شمال و جنوب آن  امتداد یافته است. مهمترین دشت های آن : سنگ بست ، فریمان ، قلندرآباد ، بالابند, و مهمترین ارتفاعات : كلیلاق ، دال ، كمرزرد و شاهان می باشد. 65 درصد شهرستان را ارتفاعات و35درصد را دشتها و نواحی پست شامل میشود.

دارای دو رود نسبتا دائمی – فریمان و کلاته رحمان- است وعمده منابع آبی آن از استحصال آبهای زیرزمینی , قنوات و چشمه ها تامین میشود. میانگین بارندگی سالیانه آن 265میلیمتر , حداکثرارتفاع 3280و حداقل ارتفاع 1410 متر از سطح دریا میباشد .

به رغم سابقه تاریخی شهرستان , و مورد توجه قرار گرفتن از سوی برخی مقامات طراز اول کشور در اواخر قاجاریه و پهلوی اول , داشتن قابلیت های مناسب اقتصادی و اجتماعی , نزدیکی به مشهد – دومین کلان شهر کشور – و رشد سریع سرمایه گذاری بخش صنعت در منطقه پس از انقلاب اسلامی , لکن          زیرساخت های اجتماعی – فرهنگی و عمرانی شهرستان چنانکه در خور , رشد نداشته است . در صفحات آتی , شمه ای از وضعیت فعلی شهرستان در بخش های مختلف , پروژه های در حال اجرا و برنامه های در دست پیگیری ارایه شده است.

ب) اوضاع اجتماعی :

1 – جمعیت : براساس برآورد ابتدای سال 84 , جمعیت شهرستان در حال حاضر 88077نفر می باشد. 54% شهری ( 48000نفر ) و 47% آن روستایی (  40000نفر ) است . نسبت جنسی 104, جمعیت مردان 51% ( 45000نفر ) و زنان   ( 4300نفر )  است. حدود 40% جمعیت شهرستان در سنین زیر سی سال قرار دارند.

2- طوایف واقوام: خاوری 35% , فارس و تیموری 25% , بلوچ, عرب, تاجیک و... 15%و ترک ( برلاسی , ازبک و .. ) 25% جمعیت شهرستان را شامل می شود .

3- سواد  :92 درصد مردم شهرستان باسوادند. در حال حاضر 20760دانش آموز در مقاطع مختلف در 276 فضای آموزش شهرستان  به تحصیل  اشتغال دارند. همچنین از طریق نهضت سوادآموزی 169کلاس درس در سال جاری دایر و 2500 نفر در این کلاس ها جذب شده اند ونیز 16مرکز یادگیری محلی clc برای ارایه آموزش ها ومهارت های مختلف به روستائیان و شهروندان فعالند.

4- بهداشت : یک بیمارستان 52 تختخوابی و 7 مرکز بهداشتی - درمانی ,  27 خانه بهداشت روستایی و 9 پایگاه بهداشتی , 100درصد مردم شهرستان را تحت پوشش خدمات بهداشتی و درمانی دارد.

5-تربیت بدنی: چهار سالن ورزشی: شهیدتوحیدی , شهیدمطهری ,شهیدغدیری و شهیدچمران قلندرآباد, استخر شنای سرپوشیده شهرداری, دو باشگاه ورزشهای رزمی و بدنسازی در بخش خصوصی .11 هیات ورزشی دربخش مردان و5 هیات ورزشی در بخش زنان امکانات ورزشی شهرستان را تشکیل می دهد. ورزش کشتی با ستانی و فوتبال جوانان شهرستان در سطوح بین المللی ,کشوری و منطقه ای حایز رتبه هستند.

سرانه فضای ورزشی روباز تربیت بدنی آزاد 053/0 مترمربع

سرانه فضای ورزشی سرپوشیده تربیت بدنی آزاد 064/0 مترمربع

6- اشتغال و بیکاری : نرخ بیکاری شهرستان 32/10 درصد , جمعیت در سن فعالیت(64-15  ساله)معادل 59800 نفر است. 48% مردم شهرستان در بخش کشاورزی , 27% درصنعت و18 درصد در بخش خدمات فعالیت دارند. در حال حاضر قریب 6000نفر بیکاران جویای کار در مراکز کاریابی اداره کار شهرستان ثبت نام شده است. در سال 83 جمعا 148نفر تسهیلات خوداشتغالی دریافت کرده اند.

7 - تشکل های غیردولتی : انجمن مطهر جوان , جمعیت طلیعه داران اندیشه های نو , انجمن محبان الزهراء, انجمن خاتم الاوصیاء ( فارغ التحصیلان و فرهیختگان  بانوان) , کانون فرهنگی بانوان , مجمع خیرین حساب 100امام (ره) , انجمن هنرمندان , شورای مشارکت های بهزیستی ,انجمن کتابخانه های شهرستان ,خانه صنعت ومعدن , از جمله تشکلهای غیردولتی فعال در شهرستان هستند.

8-مراکز حمایتی :کمیته امدادامام (ره) با 8000نفر تحت پوشش از خانواده های مستمند وبی سرپرست, و بهزیستی با حدود 850 نفر تحت پوشش از معلولین و... ازمراکز حمایتی شهرستان هستند.(240 نفر از معلولین شهرستان عقب مانده های ذهنی هستند.) بعلاوه دو انجمن خیریه نیز درامر کمک به خانواده های مستمند و تامین جهیزیه زوجهای جوان بی بضاعت , صندوق های قرض الحسنه: قوامین , انصارالمجاهدین , مولی الموحدین, امام صادق(ع) , امام حسن عسکری (ع)  در امر کمک و رفع نیازهای شهروندان فعالند.

سازمان تامین اجتماعی 8720 نفر وخدمات درمانی2745  نفر تحت پوشش دارند.

9- کالاهای سهمیه ای و یارانه ای شهرستان : روغن نباتی ماهیانه 5/79 تن , برنج 258تن , قندوشکر 104تن و پنیر 10 تن طبق سیستم بسیج اقتصادی توزیع می شود . سهمیه آرد شهرستان ماهیانه 897تن می باشد .

در بخش مصالح ساختمانی ماهیانه 1094 تن سیمان به شهرستان تحویل می گردد.

ج) اوضاع فرهنگی :

1- فرهنگی وهنری: مراکز ارایه خدمات فرهنگی شهرستان عبارتند از :  مجموعه فرهنگی و هنری شهید مطهری در اداره ارشاد , کانون هنرمندان شهرستان با 8 انجمن هنری , یک سینما , دو کتابخانه عمومی فریمان وقلندرآباد , کانون پرورش کودکان ونوجوانان و ...

2- مطبوعات و اطلاع رسانی : نشریه پیک فریمان ( با نشر گاهنامه ای ) و قریب  20 خبرنامه و نشریه دانشجویی گروههای اموزشی دانشگاه پیام نور و نیز برخی نشریات خبری موردی از مساجد وحسینیه های شهرستان در اطلاع رسانی محلی قابل ذکرند. شهرستان فاقد نشریه منظم و فرامنطقه ای است.

نمایندگی صداوسیما با یک خبرنگار و روزنامه خراسان نیز با یک خبرنگار در بخش اطلاع رسانی شهرستان فعالیند.

3- مراکز فرهنگی دینی :  پایگاه امامت جمعه , 14 مسجدوحسینیه , حوزه علمیه شهید مطهری , مکتب نرجس , مدرسه علمیه نرجس در شهر فریمان.

4- مذهب : اکثریت غالب شهرستان دارای مذهب تشیع اثنی عشری هستند. اهل سنت حدود 3% جمعیت شهرستان را شامل می شوند و عمدتا در روستاهای اقر علیا و سفلی , سردشت , چهاربست , الغور و ... سکونت دارند.

5- آموزش عالی :تنها مرکز آموزش عالی شهرستان دانشگاه پیام نوراست که از سال 56 شروع به فعالیت کرده , در حال حاضر با 13 رشته در مقاطع کارشناسی و 3 رشته در مقطع کارشناسی ارشد فعال است و حدود 3800 دانشجو دارد. در سال تحصیلی 85-84 نیز 925 نفر (60نفر در مقطع کارشناسی ارشد و 865 نفر در مقاطع کارشناسی) پذیرش دانشجو داشته است.

د) اوضاع سیاسی:

1- تقسیمات کشوری : فریمان در سال 1372  از شهرستان مشهد منفک و به شهرستان ارتقاء یافته است. در حال حاضر دارای دو بخش : مرکزی و قلندرآباد , 5 دهستان : فریمان , سنگ بست , بالابند , قلندرآباد , سفیدسنگ  , 4 شهر : فریمان , فرهادگرد , قلندرآباد , سفیدسنگ و 176 آبادی دارای سکنه است.

2-شوراها : شورای شهرستان , دوشورای بخش , چهار شورای شهر , 85 شورای اسلامی روستا , همچنین 70 دهیاری در سطح شهرستان تشکیل و فعال می باشند. جمعا 275 نفر در شوراهای روستایی و شهرها عضو  می باشند.

3- احزاب : هیچیک از احزاب کشور در شهرستان دارای دفتر نمی باشند . لکن از دیرباز دو گروه سیاسی که عمدتا در انتخابات ها به شکل حمایت از اصولگرایان و گروههای مقابل بروز می یابد , رقابت ریشه دار و شدیدی دارند.

4- انتخابات: در دو مرحله انتخابات ریاست جمهوری نهم در سال 84 شهرستان فریمان با مشارکت 78درصد در دوره اول و 73درصد در دوره دوم , رتبه چهارم را در استان خراسان رضوی کسب کرد.

ه) امنیتی – انتظامی :

شهرستان دارای یک فرماندهی انتظامی درجه 5 , چهار پاسگاه انتظامی درجه 6 فعال ویک پاسگاه مصوب غیرفعال (پاسگاه چشمه جلال بالابند) , دو کلانتری درون شهری درجه 3 و برون شهریدرجه 4الف, یگان ویژه دسته رزمی در قالب 3 گروه در سه پاسگاه انتظامی شهرستان می باشد. همچنین 43 پایگاه بسیج, پاسگاه  پلیس راه وامور حمل ونقل, معاونت راهنمایی ورانندگی انتظامی  فعال هستند.دادگستری , دادسرای عمومی ونیز 38 شورای حل اختلاف در سطح شهرستان درامر قضا فعالیت دارند.

1.       -    همچنین در شورای تامین شهرستان نماینده لشکر 5 نصر – که محدوده شهرستان در حوزه عمل آن در قسمت شرق کشور قرار می گیرد, شرکت می نماید.

2.       -    در حال حاضر مشکل امنیتی در شهرستان وجود ندارد .( در سال های 76-80 بدلیل وجود افاغنه وفعایت گروههای قاچاقچی و تردد اشرار در منطقه,مدتی ناامنی حاد بروز کرده ومنجر به تخلیه چند روستا در محدوده جنوبی شهرستان می گردد . با تدبیری که در سال 82و83اتخاذ شد درحال حاضر جمعیت روستاها به محل سکونت قبلی مراجعت کرده اند.)

3.       -    شهرستان مناطق حاد و حادثه خیز امنیتی ندارد. لکن از سه مسیر : ارتفاعات کلیلاق , مرز شهرستان های تربت حیدریه و فریمان , مسیر شاهان گرماب – رزمگاه , محور رخنه - کته شمشیر - بالابند , قاچاقچیان برای حمل مواد مخدر گاه تردد می نمایند.

اوضاع اقتصادی و سرمایه گذاری

الف) کشاورزی و دام :

فریمان از مراکز عمده کشاورزی در منطقه است.زمین های کشاورزی آبی و دیم40000 هکتار , باغ و سردرختی 2600 هکتار. مجموع تولید سالیانه محصولات زراعی 200 هزارتن و سردرختی 12هزار تن می باشد.

تولید 5% گندم استان, داشتن 13 نوع میوه درختی دارای رتبه در استان –بیشترین راندمان دانه روغنی کلزا , و علاوه بر غلات , چغندر قند , حبوبات , صیفی جات, ذرت علوفه ای و43 نوع محصول باغی از شاخصهای کشاورزی شهرستان هستند.

- 450000واحددامی                                           - 5مزرعه پرورش ماهی سردابی        

-تولیدگوشت قرمز 3189تن                                 -4 شرکت تعاونی تولیدی زراعی    

-13واحد مرغداری تخمگذار وگوشتی                   - تولید گوشت سفید751تن

-4شرکت تعاونی تولیدی دامی (شیر وگوشت)              -تولید ماهی 38 تن         

- تخم مرغ 1663تن                                            -کارخانه تولید خوراک دام

- دوکشتارگاه صنعتی طیور                                 - تولید پنیر 659 تن سالیانه

- آزمایشگاه مجهز دامپزشکی                                      - تولید شیر24784 تن سالیانه

الف – 2: منابع آب : شهرستان دارای 188 حلقه چاه عمیق ونیمه عمیق , 250 رشته چشمه , 189 رشته قنات و دو رود باغ عباس ( فریمان ) وکلاته رحمان می باشد.

الف – 3:  منابع طبیعی : عرصه مراتع شهرستان 335000هکتار است.عمدتا از نوع درجه 4وبا تراکم کم است.گونه های غالب شهرستان عبارتند از : درمنه , انواع گرامینه , گراس ,گوش بره , ارس , بادامشک , بنه , زرشک کوهی , نسترن , شیرخشت و ..

الف – 4: تعاون روستایی : 5 شرکت تعاونی کشاورزی, 6شرکت تعاونی روستایی , 8000عضو , اتحادیه تعاونیهای روستایی و 28 عاملیت فروشندگی روستایی کار خدمات رسانی به جمعیت روستایی شهرستان را بر عهده دارند.

www.khorasan.ir منبع