قاین قدمتی بس طولانی داشته ، از زندگی غارنشینی در غار خونیك كه آثارش هنوز باقی است تا به دوران ساسانیان كه ولایتی آباد و سرزمینی زرخیز با مردمانی با استعداد و سلحشور بوده است.
نجیرخان فرمانده لشكر خراسان در جنگ قادسیه از خطه قهستان بود. تا سنه 29 هجری كه " عامربن كریز " از سرداران عرب، این منطقه را فتح و مردم از آیین زرتشتی به اسلام گرویدند .
قاین كه در اصل "كاین" بوده نام شهری است كه " كی لهراسب " پدر" گشتاسب" ساخت و در لغت به معنای آهنگر ، برادر زن و برادر شوهر آمده است .
از این شهر كهن و بسیار قدیمی بزرگان و نویسندگانی شهیری نظیر خواجه نصیرالدین طوسی، ابوسعید ابوالخیر، ناصر خسرو قبادیانی و ماركوپولو به بزرگی یاد كرده و قاین را شهری بزرگ و آباد با مردمی با شهامت، سرسخت، میهمان نواز و شیفته حضرت علی (ع) توصیف كرده اند .
در بیش از 960 سال پیش در قرن پنجم ، ناصر خسرو قبادیانی در باره قاین نوشته :
« در خراسان بزرگتر از آن ندیدم »
قهستان با مركزیت قاین در قرن پنجم هجری مركز فعالیت شیعیان اسماعیلی بوده كه در آن زمان با حكام سلجوقی و خوارزمشاهی و نیز خلفای بغداد مبارزه میكردند .
قاضی حسین قاینی كه از دوستان نزدیك حسن صباح بود در تسلط اسماعیلیان بر قهستان نقش تعیین كننده ای داشت وی در یكی از پایگاههای اسماعیلیان بنام قلعه كوه (( ارتاگوانا)) حكمرانی داشته و خواجه نصیرالدین طوسی را سالها در آنجا میزبانی كه ایشان تعدادی از كتب ارزشمند خود را از جمله كتاب " اخلاق ناصری " را در این مكان تالیف نمود .
در این زمان ناصرالدین محتشم قهستانی در شهر قاین حكومت میكرد . ایالت قهستان با مركزیت قاین تا دوره نادری برقرار بود تا اینكه در این زمان ؛ محدود به قاینات كنونی گردید .
قاین قدمتش به 18 قرن می رسد كه مهد بزرگان و آثار تاریخی فاخری مانند بوذرجمهر قاینی در عهد سبكتكین ، شیخ ابو المفاخر وزیر امیر تیمور گوركانی و همینطور مسجد جامع كه ناصر خسرو زمان بنای آنرا قبل از نیمه نخست قرن پنجم ذكر كرده است .
مركز قاینات شهرستان "قاین" است كه دارای بخشهایی به نامهای مركزی ، نیمبلوك و زیركوه و 8 دهستان بالغ بر 373 روستا را تحت پوشش دارد .
این شهرستان با دارابودن هوای معتدل در تابستان ؛ جمعیتی بالغ بر یكصد وبیست هزار نفر جمعیت با مردمی غالبا" شیعه و اكثرا" كشاورز ، محصولات كشاورزی متنوعی دارد ازجمله زرشك و زعفران كه عنوان دار پایتخت زعفران كیفی جهان است.

www.ghaen.com منبع