بیجار (به کردی: بیجاڕ) یکی از شهرهای استان کردستان و مرکز شهرستان بیجار است. جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۷٬۹۱۳ نفر بوده‌است..
این شهر در طول ۴۷ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی گرینویچ و عرض شمالی ۳۵ درج و ۵۲ دقیقه استوا قرار دارد. ارتفاع بیجار از سطح دریا ۱٬۹۴۰ متر می‌باشد از این رو آن را بام ایران نامیده‌اند. این شهر دارای آب و هوای سرد و خشک می‌باشد.

ساکنان شهر بیجار کردزبان بوده و به زبان کردی گروسی سخن می گویند.

بیجار در دوران مغول‏ها هدف حمله قرار گرفت و چنگیز در ۱۰ کیلومتری بیجار در جاده‌ای که اکنون به دیواندره ختم می‏شود، اقامت گزید و قلعه‏ای ساخت که اکنون نیز به چنگیز قلعه معروف است. غذاخانه چنگیز نیز در روستایی که اکنون به شهر پیوسته به نام حلوایی قرار داشت و سربازان غذا را دست به دست تا قلعه چنگیز منتقل می‏کردند.بیجاردرزمان حکومت اردلان ها برکردستان گسترش یافت.

وجه تسمیه بیجار

«بیجار» همان «بیدزار» است یعنی محلی که درخت بید زیاد در آن می‌روید، (جایگاه بید) که بر اثر کثرت تلفظ افراد مختلف با لهجه‌های گوناگون کلمه
«بیدزار» تصحیف شده و کم کم در گفتار و نگارش به صورت «بیجار» تلفظ و مکتوب گردیده‌است. البته داستان عامیانه‌ای وجه تسمیه بیجار را به زمان ناصرالدین شاه نسبت می‌دهد که در سفری به گروس (بیجار فعلی) شب تصمیمی گرفته و به جارچیان اعلام می‏کند تا فردا آن را برای مردم جار بزنند. صبح که جارچیان برای ابلاغ تصمیم به میدان شهر می‏روند متوجه می‏شوند همه مردم از آن مطلع هستند و از آن پس گروس را نام بیجار قرار می‏دهند یعنی جایی که نیازی به جارچی نیست. این وجه تسمیه درست به‌نظر نمی‌رسد، چرا که در کتاب خلاصه التواریخ تآلیف منشی قمی به سال ۱۰۰۷ه‍ ق آمده‌است که در سال۹۹۹هجری قمری قلعهٔ بیجار در اختیار مزه بیک سیاه منصور بوده‌است که در برابر شاه عباس صفوی نیز مقاومت می‌کند.

مردم

اکثریت مردم شهرستان بیجار به زبان کردی گروسی سخن می‌گویند.[۲][۳] در این ناحیه دو گویش کردی از شاخه‌های کرمانشاهی و گورانی نیز تشخیص داده شده‌است.[۲]

تنها قسمتی از بخش کرانی
(حسن آباد و روستاهای اطراف آن) دارای اقلیت بسیار اندکی ترک زبان می‌باشد. اما به دلیل فضای غالب که زبان کردی است تعداد زیادی از این گویشوران ترک‌زبان منطقه قادر به فهم و حتی تکلم کردی گروسی می‌باشند.[۴][۵]

بیشینه مردم این شهرستان مسلمان شیعه هستند. همچنین در سابق تعدادی یهودی در این شهرستان ساکن بودند که همگی مهاجرت کرده‌اند.

جاذبه‌های گردشگری بیجار

از نقاط دیدنی این شهر می‌توان به بازار بزرگ قدیمی بیجار، آرامگاه شیخ فاضل گروسی، تیمچه امیر تومان، تیمچه حاج شهباز، پیست اسکی بین‌المللی نسار (تنها پیست اسکی استاندارد غرب کشور دارای امکانات اسکی روی برف و
چمن)اشاره نمود.منطقه حفاظت شده محیط زیست بیجارنیز از دیگر جاذبه‌های این شهرستان میباشد در این منطقه انواعی از جانوران وگیاهان که برخی از آنها کمیاب هستند زندگی میکنند. قوچ و میش ارمنی -گراز-گرگ-روباه- شغال و گونه‌های دیگری از پستانداران و همینطور انواع خزندگان ومارهاوپرندگان کمیابی همچون عقاب طلایی نمونه‌هایی از جانداران هستند که در مراتع و حاشیه
رودخانه‌های این منطقه زیست میکنند.رودخانه‌های این منطقه نیز انواعی از ماهی‌ها و دیگر جانوران آبزی و کنار آبزی را در خود جای داده‌اند.از ماهی‌های جالب این رودخانه‌ها میتوان اسبله(گربه ماهی)و نوعی ماهی که در زبان محلی زرده ماهی خوانده میشود را نام برد.

صنایع دستی و سوغات بیجار

قالی بیجار یکی از اصیل‌ترین فرش‌های ایرانی است و زیبایی و دوام آن شهرت جهانی دارد. گلیم بیجار نیز از نظر مرغوبیت شهرت دارد. از دیگر سوغاتی‌های این شهر می‌توان به حلوا سوهانی، نان شیرمال مخصوص بیجار و انواع ترشی‌های خوشمزه اشاره نمود.

آیین‌های سنتی

مراسم تاسوعا و عاشورای بیجار در ایران کم نظیر است و مردم در برگزاری آ ن مشارکت فعال دارند و هر ساله خبر نگاران داخلی و خارجی زیادی جهت تهیه گزارش در آ ن شرکت می‌کنند. مردم منطقه مراسم عید باستانی و ملی نوروز را هم با شکوه برگزار می‌نمایند. یکی از مراسم نوروز شال گردش نام دارد. که بسیار مهیج و پر طرف دار می‌باشد. دراین رسم که البته سالها است از رونق
افتاده، جوانان به روی پشت بامها رفته و با آویختن شال گردن خود یا پارچه ای دراز، از نورگیر یا پنجره، حضور خود را به صاجب خانه اعلام می کردند. صاحبخانه نیز آجیل، شیرینی، تخم مرغ پخته، پول و شوکولات را داخل شال گره زده و با گفتن این عبارت "خدا مرادت را بدهد" شال را ول می کرد.

محلات قدیمی

قلعه حلوایی، قلعه برجکه، قلعه تخت، پشت قلعه، تازه‌آباد، سراب، بادامستان، ریگه سیاه...

محلات جدید

شهرک مهدیه، شهرک آفتاب، کوی فرهنگیان، کوی کارمندان، کوی بادامستان

تفرجگاه‌ها

بلوار امام، پارک شاهد، پارک سراب، پارک ۱۵ خرداد , قمچقای...

گردشگری

  • رودخانه قزل‌اوزن
  • چشمه آب تلخ
  • چشمه سراب بیجار
  • چشمه خاورآباد
  • چشمه قمچای
  • کوه سپه سالار
  • قلعه قمچقای
  • منطقه حفاظت شدهٔ صلوات آباد
  • مسجد جامع خسروآباد گروس

دانشگاه‌ها

دانشکده مهندسی و علوم پایه بیجار (در شرف تاسیس)، دانشگاه آزاد واحد بیجار، دانشگاه پیام نور مرکز بیجار، مرکز آموزش علمی کاربردی بیجار

کوههای بیجار

کوههای حمزه عرب، نقاره کوب، بادامستان، زاغالی، نسار، چنگ الماس، پنجه علی، شاه نشین، سر قیصه، شاها، چهل تن، سنگ پا، زرنیخ هاچه و...در منطقه بیجار قرار دارند.

آثار تاریخی بیجار

قلعه بزرگ قم چقا، پل تاریخی صلوات آباد، بنای سنگی اوچ گنبد، مسجد تاریخی خسروآباد، تیمچه حاج شهباز خان، تیمچه امیر تومان متعلق به دوره صفویه، زیارتگاه حمزه عرب، پنجه علی، آثار سد خاکی جعفر آباد، تپه نجف آباد، مقبره آ یت الله فاضل گروسی و قلعه‌های تاریخی بسیار و مقابر و امامزاده‌هایی چون سید مسیب سید شکر، مقبره صاحبه، گنبد پیر صالح، مقبره سید خضر از جمله اماکن و آثار تاریخی مو جود در شهرستان بیجار هستند و جمعا' حدود ۶۰ اثر باستانی و تاریخی در آ ن شناسایی شده‌اند.

رود قزل اوزن از شاخه اصلی سفید رود از این منطقه می‌گذرد.

در گذشته بیجار دارای گردشگاههایی مثل باغ صفا، سراب، تخت، چهار باغ، بادامستان، چم حاکمی، باغچه چال یارمجه، چشمه عزیز، شاهرخ آ باد، عباس آباد و... بوده که اکثرا' تخریب شده و فعلا' محدوده شهر بازی (باغ صفا) و اطراف رود خانه بیانلو و صلوات آ باد، سراب و تخت جهت تفریح و گردش در تابستان استفاده می‌شود.

بازارهای بیجار قدیم شامل افتخار نظام، قیصریه سالار، قیصریه سید لشکر، بازار امیر تومان و بازار بزرگ بیجار بوده‌است.

forum.suma.ir منبع