مورخین و جهانگردان عقیده ‌دارند كه شهر جیرفت در اثر سیل بنیان كنی نابود گردیده و خرابه‌های شهر قدیمی جیرفت در یك كیلومتری جیرفت فعلی (سبزواران) قرار دارد. خرابه‌های شهر قدیم را به عهد دقیانوس نسبت داده‌اند و از این خرابه‌ها سكه‌ها و آثار عتیقه بسیار به دست آمده است. جیرفت از دو كلمه (جیر) به معنی پست و پایین و (افت) به معنی افتاده تشكیل شده است و به طور كلی جیرفت به معنای (جلگه پست آبرفتی) است.

تاریخچه جیرفت

مورخین و جهانگردان عقیده ‌دارند كه شهر جیرفت در اثر سیل بنیان كنی نابود گردیده و خرابه‌های شهر قدیمی جیرفت در یك كیلومتری جیرفت فعلی (سبزواران) قرار دارد. خرابه‌های شهر قدیم را به عهد دقیانوس نسبت داده‌اند و از این خرابه‌ها سكه‌ها و آثار عتیقه بسیار به دست آمده است. جیرفت از دو كلمه (جیر) به معنی پست و پایین و (افت) به معنی افتاده تشكیل شده است و به طور كلی جیرفت به معنای (جلگه پست آبرفتی) است.

نام جیرفت در سال 35 هجری قمری برای اولین بار به مناسبت تصرف آن توسط مجاشع بن مسعود در تاریخ ثبت شده است و از تاریخ نیز مكرر از آن شهر نام برده شده است.

 به استناد گفته یاقوت حموی، جیرفت (جرودس) نام داشت. جیرفت قبل از حمله مغول یكی از شهرهای آباد و ثروتمند جهان اسلام بود. شاهراهی كه از خلیج فارس و بندر هرمز عبور می‌كرد و راهی كه از هندوستان و از طریق جالق امتداد می‌یافت در جیرفت به هم متصل می‌شد. همچنین كالاهای تجارتی كه از هندوستان به ایران صادر می‌شد از جیرفت به سایر شهرهای ایران توزیع می‌گردید.

ماركوپولو تاجر و صیاح ونیزی از این شهر به نام (كامادای) یادكرده است. ظاهراً در زمان عبور وی این شهر به كلی ویران شده بود.

مراکز باستانی و تاریخی

مقبره امیرحیدر ( گورخان )

این مقبره یادگاری از دوره صفویه می‌باشد كه در باغی بسیار زیبا و محصور از درختان مختلف، در اسفندقه جیرفت قرار دارد. نقشه گنبد آن از داخل چهارضلعی و در مراحل بعد به هشت طاقنما تبدیل شده و گنبد مدوری بر روی آن احداث گردیده است.

 

قلعه سموران

قلعه سموران از سنگ‌های مرمر متمایل به قرمز ساخته شده و در فاصله 3 كیلومتری شمال‌غربی روستای رود‌فرق و در60 كیلومتری شرق شهر جیرفت بر بلندای كوهی احداث شده است. چاه نسبتاً عمیق قلعه با گذشت قرون متمادی و آسیب‌های فراوان هنوز عمق خود را حفظ كرده و طریقه سنگ چینی كناره‌های آن بسیار جالب توجه می‌باشد.

ساختمان این قلعه به قرون قبل از اسلام تعلق دارد، اما در قرون اولیه اسلامی بازسازی شده است و در دوران حكومت سلجوقیان قلعه مشهوری بوده است. این قلعه به علت استحكام و موقعیت طبیعی منطقه شباهت زیادی به قلاع اسماعیلیه دارد.

جاذبه های طبیعی

ییلاقات دلفارد

یكی دیگر از ییلاقات استان كرمان، ییلاقات دلفارد می‌باشند كه از توابع جیرفت به شمار می‌آید و در 30 كیلومتری مسیر جیرفت ـ ساردوئیه قرار گرفته و جاده آن آسفالته است. دلفارد از مراكز مهم پرورش زنبور عسل و تهیه عسل است.

 

ییلاقات در بهشت ( در هزار )

این ییلاق در مركز بخش ساردوئیه از بخش‌های شهرستان جیرفت در مسیر جاده راین به جیرفت و بافت قرار دارد. فاصله مركز بخش ساردوئیه تا كرمان 160 كیلومتر است.

در بهشت كه به آن دوره بهشت نیز می‌گویند، در تابستان مركز ییلاق عشایر كوچرو رودبار است. ساردوئیه پوشیده از درخت و جنگل است و چشمه‌های آب آن در هر گوشه می‌جوشد.

 

ییلاقات اسفندقه

ناحیه خوش آب و هوای اسفندقه در 72 كیلومتری جیرفت و بافت قرار گرفته است و لذا بوته‌های اسفند آن نیز معروف است. اسفندقه یك بنای با ارزش تاریخی به نام مقبره میر حیدر یا گور خانه دارد كه از دوره صفوی به یادگار مانده است. آب معدنی آن به آب بادگشیدكی معروف است و برای امراض پوستی و مفصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

كوه سرشك

این كوه با ارتفاع 4048 متر در 105 كیلومتری شمال‌غربی جیرفت قرار دارد و دومین قله از كوه‌های هزار است كه سرچشمه رودهای رود رو و هلیل رود می‌باشد. از ارتفاعات مهم این كوه قله (دندانه هنزا) است كه در غرب روستای هنزا قرار دارد و حدود 3650 متر ارتفاع آن می ‌باشد.

 

safarirani.blogfa.com منبع