خانه اشرافی در سراب مورت یكی از مناطق دیدنی و جذاب شهرستان گیلانغرب كه در

 كوهپایه‌های عظیم "سرایوان" واقع است ، قدمت تاریخی دو هزار و ‪۵۰۰‬ ساله دارد.

به گزارش خبرنگار ایرنا این بنا متعلق به دوره اشكانی و زمان گودرز شاه بوده ، زمانی كه

حكومت ایالتی و ولایتی بر كشور حاكم بود.

فرمانروای غرب كشور در آن زمان فردی به نام "خلونی كیس" بود كه در قلعه یزدگرد

در منطقه ریجاب مستقر بود و از جانب وی یك حاكم در خانه اشرافی سراب مورت منصوب

 شده بود كه در دوره ساسانی هم این روند ادامه داشته است.

به گفته كارشناسان میراث فرهنگی ، در تمام جهان سه بنا به نام‌های "آی خانم"

در افغانستان، "منصورتپه" در تركمنستان و "ابوقبور" در عراق همانند این بنا وجود دارد

 كه از نظر علمی خانه اشرافی از همه آنها مهم‌تر است.

اهمیت عمده خانه اشرافی از نظر جذب توریست ، معرفی تاریخ باستان و فرهنگ مردم

منطقه در دو هزار و ‪ ۵۰۰‬سال قبل است.

به نوشته مورخان ، یك هزار و ‪ ۵۰۰‬سال قبل در دوره ساسانی در ضلع جنوبی این

 بنا آتشكده‌ای برای زرتشتی‌ها ساخته و در دوره سلجوقی در اثر وقوع زلزله این بنا

تخریب شد.

از ویژگیهای دیگر خانه اشرافی پلان ، ساختار معماری و مصالح بكار رفته از قبیل

 گچ و ساروج ، قلوه سنگ و آجر چهارگوش بوده كه بسیار جالب و با مهارت بسیار

 بالا ساخته شده است.

كارشناسان میراث فرهنگی معتقدند ، وجود دیوارهای رفیع ، تالارها و سالن های

 بزرگ در چهار گوشه اتاق نیز از دیگر شاخصه‌های این بنای باستانی است.

همچنین اطاق‌های فراوان ، درهای ورودی مرتبط با سراطاق‌های كمانی عامل استقامت

 بنا بوده و بیانگر نوع زندگی قیبله‌ای مردم سخت كوش زمان ایلخانیان است كه به

واسطه آب فراوان ، زمین‌های كشاورزی حاصلخیز و وفور نعمت الهی در سراب مورت

 ساكن شده‌اند.

كار مرمت این بنای مدفون شده در زیر خاك تا خردادماه سال جاری به پایان می رسد.

با احیا و بازسازی خانه اشرافی این منطقه به یك گردشگاه بسیار مفرح تبدیل خواهد

 شد كه به طور یقین پذیرای میهمانان بسیاری از اقصی نقاط كشور خواهد بود.

از دیگر محاسن این بنا قرار گرفتن آن در سراب مورت ، وجود درختان مورت در منطقه ،

 دریاچه پرورش ماهی با مناظر دلفریب و آب و هوای معتدل است

شهرستان گیلانغرب از توابع استان کرمانشاه با جمعیت ۷۰ هزار نفر که‌ بیشتر آن در روستا و مناطق عشایرنشین سکونت دارند. این شهرستان در جنوب استان کرمانشاه واقع شده است و مرکز آن شهر گیلان غرب است. سرمست دیگر شهر آن است. گیلانغرب مرکز ایل کلهر یکی از بزرگ‌ترین ایلات ایران است. بیشترین معادن قیر طبیعی ایران در گیلانغرب است. شغل اصلی مردم گیلانغرب به خاطر موقعیت خاص آب و هوایی منطقه و همچنین زمین‌های حاصلخیز. کشاورزی و دامداری است.

شهرستان گیلان غرب مرکز اصلی استقرار ایل کلهر در غرب استان کرمانشاه بین ۳۳ درجه و ۴۹ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۵ درجه و ۵۱ دقیقه تا ۴۶ درجه و ۳۷ دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این شهرستان از شمال به شهرستانهای سر پل ذهاب، و قصر شیرین از جنوب به استان ایلام، از شرق به شهرستان اسلام آباد غرب و از غرب به شهرستان قصر شیرین محدود می‌‌شود. ارتفاع این شهرستان ۸۰۰متر از سطح دریا می‌‌باشد. فاصله گیلان‌غرب تا تهران ۷۰۰ کیلومتر، تا مرکز استان ۱۴۰ کیلومتر، تا شهرستان اسلام آباد ۹۰ کیلومتر، با شهرستان قصر شیرین ۵۲ کیلومتر، با سر پل ذهاب ۵۰ کیلومتر و با مرکز استان ایلام ۱۲۰ کیلومتر می‌‌باشد.

دهستان چله از دو راهی ایوان گیلانغرب آغاز می گردد وتا خود شهر گیلانغرب ادامه دارد. از جمله روستاهای مسیر چله می توان تازه آباد را نام برد که شامل سه روستا در درون خود از جمله بطی و حیدر بگی و صید علی است و قمرالی و چشمه پهن و هوشیار و کاسه کران و بان میدان و شیر آباد و روستاهای زیاد دیگری و سه گانه کلاه دراز اشاره کرد که در15 کیلومتری شهر قرار دارد.علیا ،وسطی وسفلی سه قسمتی هستند که الان تقریبا به هم متصلند وکلاه دراز واحد را به وجود آورده اند

    • دهستان حومه
    • دهستان دیره:شامل دو قسمت است :روستاهای برآفتاب(خورتاو)وروستاهای نسار(سایه)
    •  نام و پیشینه :در باره تاریخ پیدایش شهر اطلاعات کامل و جامعی در دست نیست اما بنابر اظهار نظر بزرگان از اواخر دوره قاجار این منطقه دارای تجمع سکونت و شهرداری بوده است اما سرزمین گیلان غرب از گذشته‌های بسیار دور به عنوان یکی از مراکز زندگی ایلی بشمار می‌آمده است.این شهرستان با شهرستان ایوان در استان ایلام از لحاظ گویش و فرهنگ مردم شباهت بیشتری دارد. همچنین این شهر مدتها و به خصوص از زمان داوود خان به عنوان مرکز ایل کلهر قلمداد می‌شود. نام قدیم این شهرستان امله میباشد . که پس از بازدید رضا خان از این منطقه به دلیل وجود رود خانه ها و همچنین چشمه های فراوان و سرسبزی این منطقه دستور داد نام آن را به گیلان غرب تغییر دهند. شهر گیلان غرب به دلیل وجود درختچه ی مورت که یکی از درختچه های مقدس درایران باستان است از دیرباز محل عبادت زردشتیان بوده است . به گونه ای که تازگی ها قصر و عبادتگاهی در شهر گیلان غرب از دل خاک بیرون کشیده شده است که به نظر می رسد مطعلق به دوره ی ساسانیان است.

chaboksavar.blogfa.com منبع