شهرستان هرسین در 45 كیلو متری جنوب شرقی استان كرمانشاه واقع شده كه از جنوب به شهرستان دلفان استان لرستان ، از شمال به شهرستان صحنه ، از غرب به شهرستان كرمانشاه و از شرق به نهاوند محدود می شود .
شهرستان هرسین از دو بخش مركزی و بیستون و چهار دهستان تشكیل شده است .
وضعیت جغرافیایی :
هرسین منطقه كوهستانی است كه ارتفاعات موجود این شهرستان را محصور كرده و بیشتر در جهت شمال غربی و جنوب شرقی امتداد یافته اند و متعلق به دوران زمین شناسی هستند . دامنه های كم شیب ، دره های عریض ، جلگه های آبرفتی و سرابها از مهمترین ویژگیهای طبیعی سرزمین هرسین به شمار می رود .
پیشینه تاریخی :
هرسین سرزمینی باستانی و كهن است و آثاری نظیر تپه چیا خزینه ( گنج دره ) در روستای قیسوند ، كتیبة بیستون ، گور دخمه های اسحاقوند ، آثار به جای مانده از دوره ساسانیان در مركز شهر هرسین آثار بازمانده از قلعه باستان در روستای سرماج و ... از این دیار چهره ای تاریخی را ترسیم كرده است .
صنعت و کشاورزی( اقتصادی ) :
وجود دو راهة نور آباد به هرسین و برقراری ارتباط عمده استانهائی از كشور در آینده در این مسیر و نیز بزرگراه كربلا در محور بیستون افزون بر تأثیرات مثبت اقتصادی و انتقال فرهنگی ، شهرستان هرسین را در موقعیت برتر و استراتژیكی قرارداده و می دهد كه بزرگترین دستاورد راهها امتیازات برجسته ای است كـه می تواند هرسین را درجایگاه ویژه ای قرار دهد ، اراضی مستعد كشاورزی علی الخصوص زمینهای بخش بیستون ( دشت چمچمال ) و به نتیجه رسیدن پروژه های آب و خاك چمچمال در آینده و ارتباط آن در امر كشاورزی آن منطقه و تحولاتی كه ایجاد خواهد نمود ، بهره برداری ازمنابع آب رودخانه های دینور آب و گاماسیاب و سرابها و برنامه ریزی مطلوب برای استفاده بهینه از آب این سرابها و رودخانه ها برای امر كشاورزی ، بازدید جهانگردان و ساماندهی بهتر صنعت توریسم و نیز رونق صنایع دستی بویژه گلیم هرسین كه می تواند از آثار زیبای هنری مردم دیار هرسین باشد ، از مراكز مهم اقتصادی و نیز از قابلیتها ، استعداد ها و ظرفیتها و نقاط قوت شهرستان هرسین به حساب می آیند. ،كه علاوه بر اینكه از این منابع درحال حاضر بهره برداری می شود لذا به نظر میرسدبخشهائی از قابلیتهای نهفته در خود دارند كه باید با برنامه ریزی اصولی و علمی به فعلیت رسیدن آنها را شناسائی و مورد توجه قرار داد .
مذهبی و فرهنگی :
فرهنگ مردم هرسین متأثر از دین و آئین اسلام ( شیعه ) است ودر كنار آن آثاری از پیشینه قوم ایرانـی و مـواریث و مفاخــر خود در زندگی خانوادگی و اجتماعی دارند كه بر اساس این دو كانون ( دین و سنت قومی تاریخی ) در حال زیستن استساكنان شهرستان هرسین با زبان كردی به لهجه لكی صحبت می كنند و بر اساس سرشماری سال 1375 دارای 98019 نفر جمعیت می باشد كه 4/6% جمعیت استان را به خود اختصاص داده است كه ازاین تعداد 36/57% در نقاط شهری ( شهر هرسین و شهر بیستون ) و 64/42% در مناطق روستائی استقرار پیدا كرده اند .
اسلاف و نیاكان مردمان این دیار در ادوار مختلف تاریخی و فراز و نشیبهای دوران گذشته ، به ویژه دوران اخیر برای كسب حریت و آزادگی و نیزامنیت ملی و تمامیت ارضی ،كارنامه ای درخشان را از خود در كتاب تاریخ ملت ایران به ثبت رسانده اند و در ادامه این مبارزات مردم هرسین در كنار ملت ادیب و تمدن ساز ایران در پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) برای استقلال، آزادی ، استقرار یك نظام سیاسی مبتنی بر جمهوریت و اسلامیت ، نقش چشمگیری از خود شان و در دوره مبارزه برای دفع تجاوز رژیم عراق درهشت سال جنگ تحمیلی بر كشور ایران مشاركت قابل ملاحظه و فعالی داشته اند كه در این راستاجوانانی رادر دفاع از كشور و جمهوری اسلامی تقدیم نموده اندهرسین یكی از نواحی باستانی استان كرمانشاه است كه‌پیشینه‌ی‌تاریخی آن‌باقدمت و تاریخ كرمانشاه عجین شده است. هسته اولیه شهر هرسین در پیرامون سراب و میدان مركزی شهر (قلعه هرسین) شكل گرفته است. هرسین به واسطه آثار تاریخی به جای مانده در ارتفاعات بیستون دارای شهرت ملی و جهانی است. ارتفاعات كم نظیر بیستون، غار انار، غار داود، غار شهربانو، غار عسل و غار مرد و زن كه همگی در ارتفاعات بیستون واقع شده اند به همراه امام زاده خلی لله در روستای چم سر، پل خسرو در راه قدیمی بیستون به سرماج، جاده باستانی ساسانی درطرفین بقایای پل خسرو بیستون، سراب نوژی وران در 15 كیلومتری جاده بیستون – سنقر، شهر باستانی چمچال در بیستون، قلعه بستون در ابتدای راه بیستون به سنقر كلیایی، قلعه هرسین، كاخ شاهپور، كاروان سرای شیخ علیخان، ناحیه باستانی بیستون در هرسین و نقوش و كتیبه های باستانی در بیستون برخی از دیدنی های شهرستان هرسین را تشكیل می‌دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی


هرسین به واسطه آثار تاریخی به جای مانده در ارتفاعات بیستون دارای شهرت ملی و جهانی است. ارتفاعات كم نظیر بیستون، غار انار، غار داود، غار شهربانو، غار عسل و غار مرد و زن كه همگی در ارتفاعات بیستون واقع شده اند به همراه امام زاده خلی لله در روستای چم سر، پل خسرو در راه قدیمی بیستون به سرماج، جاده باستانی ساسانی درطرفین بقایای پل خسرو بیستون، سراب نوژی وران در 15 كیلومتری جاده بیستون – سنقر، شهر باستانی چمچال در بیستون، قلعه بستون در ابتدای راه بیستون به سنقر كلیایی، قلعه هرسین، كاخ شاهپور، كاروان سرای شیخ علیخان، ناحیه باستانی بیستون در هرسین و نقوش و كتیبه های باستانی در بیستون برخی از دیدنی های شهرستان هرسین را تشكیل می‌دهند.  


صنایع و معادن


از صنایع و معادن شهرستان هرسین اطلاعات مستندی در دست نیست.  
کشاورزی و دام داری
مردم‌هرسین به كشاورزی و دام‌داری اشتغال دارند و‌ محصولات گندم، جو،‌ بنشن، چغندرقند، تره بار، سیب، انگور، هلو از محصولات عمده شهرستان است. محصولات سیب درختی، هلو، نخود،‌ پنبه، ‌گندم، جو،‌ پیاز، چغندرقند از جمله محصولات‌صادراتی شهر نیز هستند. كشاورزی شهرستان هرسین سنتی و نوع كشت آبی و دیمی است. آب كشاورزی از چشمه مخصوص چشمه سراب هرسین، كاریز، چاه ژرف و نیمه ژرف تامین می‌شود. جنس خاك شنی، رسی و سیاه خاك و بسیار حاصل خیز است. دام‌داری نیز در شهرستان هرسین مانند سایر بخش های این منطقه از موقعیت نسبتا خوبی‌برخوردار است و مواد لبنی از جمله فرآورده های صادراتی هرسین محسوب می‌شوند.  

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
هرسین یكی از نواحی باستانی استان كرمانشاه است. پیشینه تاریخی شهرستان هرسین با قدمت و تاریخ كرمانشاه عجین شده است. لسترنج در جغرافیای سرزمین های خلافت خاوری از قول حمدلله مستوفی می نویسد: « در همان حدود قلعه هرسین و در پای آن قلعه كوچكی واقع بود و این شهر كوچك هنوز در بیست میلی جنوب خاوری كرمان باقی است». صاحب عالم آرای عباسی، در زمره جلوداران لشگر ایران در مقابل لشگر عثمانی، از شاه سلطان خدابنده لو حاكم هرسین نام می برد. در دوره قاجاریه نیابت این محل با امین الرعایا و فرزندان او بوده است.

saher222.mihanblog.com منبع