شهر قم مرکز استان قم و نیز مرکز شهرستان قم می‌‌باشد. این استان در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به استان تبدیل شد و کوچک‌ترین استان ایران است. قم در منطقه‌ای خشک و کویری واقع گردیده است با این وجود به علت اهمیت این شهر مرکزی برای مهاجرت مردم از شهرها و کشورهای گوناگون است.

قم جزو معدود شهرهای جهان است که تقریبا در تمام طول تاریخ اسلام فقط شیعه نشین بوده است.

نام ها

ریشه نام این شهر به "کومه" به معنای آلاچیق مانندی که چوپانان برای استراحت می ساختند، باز می گردد. بنابر داستانی نام قم از یک حدیث منسوب به محمد پیامبر اسلام گرفته شده است.

قم چندین نام دارد که از جمله نامهای آن می توان به اینها اشاره کرد.

«مجمع انصار القائم (عج)» یعنی محل تجمع یاران امام زمان.
«مأوی للفاطمیین» یعنی پناهگاه منسوبین به فاطمه زهرا است.
«شهر خون و قیام». این عنوان به دلیل نقش فعال این شهر در تاریخ معاصر ایران و انقلاب اسلامی به این شهر داده شده است.

موقعیت جغرافیایی

شهری است در حاشیه كویر، كه در فاصله 140 كیلومتری جنوب شهر تهران قرار دارد. وسعت این شهرستان برابر با وسعت استان قم می‌باشد و دارای ۵ بخش، ۱۰ دهستان و ۳۶۳ آبادی دارای سکنه است. پنج بخش آن عبارت اند از: جعفرآباد، خلجستان، مرکزی ،سلفچگان و کهک می‌باشد .

از لحاظ جغرافیای قم همسایه جنوبی استان تهران است. دریاچه حوض سلطان در استان قم و چهل کیلومتری شهر قم واقع شده است. بلند ترین ارتفاعات کوهستانی این استان در ۴۵ کیلومتری شهر قم، منطقه فردو، به نام قله برف انبار به ارتفاع ۳۱۵۰ متر می باشد که در فصول سرد سال یخچالی دارد که نام این کوه نیز برگرفته از آن است.

مساحت شهر قم حدودا یازده هزار و سیصد کیلومتر مربع است که اندکی از کشور لبنان بزرگتر است(مساحت لبنان=ده هزار و پانصد کیلومتر مربع)

آرامگاه معصومه دختر امام موسی کاظم و مسجد جمکران دو جاذبه توریستی این شهر می‌باشند.

موقعیت تاریخی

از لحاظ تاریخی روایتهای گوناگونی در مورد تأسیس شهر قم وجود دارد. یک گزارش تاریخی بر آن است که شهر قم در سالهای دور توسط مهاجرانی که از یمن به ایران هجرت کرده بودند تأسیس شده است.

اق