سروستان یکی از شهرستان‏های استان فارس در جنوب ایران است. بخش مرکزی این شهرستان در ۸۰ کیلومتری جنوب شرق شیراز واقع است.از محصولات مشهور آن می‌توان از لبنیات(به خصوص دوغ)،پسته و زیتون آن نامبرد.

این شهر یکی از شهرهای استان است که در آن نفت نیز وجود دارد و پالایشگاه آن در دست احداث است.

راه‏ها

سروستان از شمال به منطقه ارسنجان،از شمال غرب به شیراز،از غرب به منطقه اکبرآباد و کوار، از جنوب غرب به خفر،از جنوب به خاوران و تادوان،از جنوب شرق به فسا،از شرق به استهبان و نی‏ریز و از شمال شرق به دریاچه بختگان منتهی می‏شود. با توجه به منشعب شدن جاده‏ها در سروستان به سایر نقاط فارس ترافیک عبوری این شهرستان قابل توجه است.


این شهرستان در مسیر اصلی شمال به جنوب کشور قرار دارد و جاده شیراز - بندرعباس از آن عبور می کند.58 کیلومتر از مسیر 79 کیلومتری شیراز-سروستان به صورت بزرگراه شامل دو خط از هر مبدا می‏باشد. جاده آسفالت غنبی به طول 56 کیلومتر از سمت شمال این شهرستان را به بخش خرامه متصل می‏نماید. همچنین جاده سروستان-خاوران در سمت جنوب محور ارتباطی شهرستان‏های سروستان،استهبان و نی‏ریز به جهرم می‏باشند. با مصوبه هیات دولت در سفر استانی در اردیبهشت 1388 ، سروستان در مسیر راه‏آهن سراسری کشور قرار خواهد داشت.

 جاذبه های مذهبی شهرستان

از جاذبه‏های مذهبی سروستان می‏توان از امامزاده شاه صفی الدین کوهنجان، امامزاده اسحاق، مسجد جامع حاج نظری، بقعه بی بی شریفه مهارلو، امامزاده خدیجه بانو مهارلو و قدمگاه کوه چنار مهارلو نام برد

 بقاع متبرکه

  • امامزاده سید علی ابن اسحاق واقع در روستای کت گنبد
  • امامزاده ابراهیم واقع در روستای نظرآباد
  • امامزاده ابراهیم واقع در روستای هزاردره
  • امامزاده شاصفی الدین واقع در روستای کوهنجان
  • امامزاده پیرچراغ واقع در روستای کمال آباد
  • امامزاده پیرغیب واقع در روستای شوریجه

 جاذبه های تاریخی شهرستان

کاخ ساسان، مقبره شیخ یوسف بن یعقوب سروستانی، قلعه انگشت گبری، قلعه مخروبه برزو، عمارت پیر رباط(خانقاءقطب الدین اولیاء)، خرف خانه، شهر براته تپه تاریخی مجاور کوهنجان، شهر تاریخی پیر بیابان، حمام کوهنجان، کاروانسراهای متعدد نظیر شاه عباسی مهارلو و خیر آباد و… ، قلعه های گوناگون روستاهای کته گنبد، کمال آباد، دولت آباد، نظرآباد، سعادت آبادو… که برخی از این آثار امروزه جزء آثار ملی ثبت شده است و برخی هنوز ثبت نگشته است. در اینجا به ترتیب الفبا به ذکر مختصری از این آثار پرداخته می‌شود. کاخ ساسان به علت پروازهای جت‏های آموزشی بر فراز آن در وضعیت بحرانی تخریب قرار دارد.

 آثار تاریخی ثبت شده

  • امامزاده بی‌بی شریفه خاتون: این امامزاده در شهرستان سروستان در جنوب شرقی روستای مهارلو در میان باغات بادام واقع شده است. که مربوط به قرون متأخر اسلامی می‌باشد. این اثر در ۲۸/۶/۱۳۸۶ جزء آثار ملی به ثبت رسید. 
  • بقایای قلعه انگشت گبری: در شمال شهرستان سروستان –انتهای جاده کمربندی سروستان به سمت فسا- واقع است. و مربوط به دوره ساسانی و قرون اولیه اسلامی می‌باشد. این اثر در ۱/۵/۱۳۸۶ جزء آثار ملی به ثبت رسید. 
  • این اثر دارای آثار معماری جزیی و در داخل قلعه حصار و برج‌های اطراف است که جهت تشخیص بافت معماری آن نیاز به حفریات باستان شناسی می‌باشد. وجه تسمیه این قلعه روشن نیست ولی قدر مسلم مربوط به زردشتیان قبل از اسلام و امور دینی آنان بوده است و در داخل آن چاهی در دل کوه حفر شده است و بنا به اقوال عموم پر از استخوان مرده است متأسفانه کاربرد این قلعه روشن نشده است.
  • تپه شرقی: این تپه‌های باستانی که مربوط به ازمنه پیش از تاریخ می‌باشد در شهرستان سروستان در میان باغات دهستان مهارلو واقع گشته که در ۵۰۰ متری جنوب جاده شیراز می‌باشد. این اثر در ۲۸/۶/۱۳۸۶ جزء آثار ملی به ثبت رسید.
  • لازم به ذکر است که تپه‌های باستانی و تل‌ها همان سکونتگاه‌های گذشته بوده‌اند که رو به ویرانی نهاده و به تلی از خاک تبدیل شده و آثار و بقایای زندگی مردمان گذشته را در دل خود مدفون ساخته‌اند.
    • تپه‌های امامزاده ابراهیم نظر آباد: در شهرستان سروستان-روستای نظرآباد – کیلومتر ۱۱ جنوب نظرآباد واقع است. و مربوط به دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی می‌باشد. این اثر در ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ جزء آثار ملی به ثبت رسید. تپه‌های شهر برات: واقع در ۲۵ کیلومتری شهرستان شیراز که در شمال کوه قلعه گریخته قرار گرفته است. و مربوط به دوره اسلامی می‌باشد. این اثر در ۸/۵/۱۳۸۱ جزء آثار ملی به ثبت رسید.
    • تل برزو: در شهرستان سروستان قرار دارد و مربوط به دوره اسلامی می‌باشد. این اثر در ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ جزء آثار ملی به ثبت رسید.
    • تل پوک: در شهرستان سروستان قرار دارد و دوره آن مشخص نمی‌باشد. این اثر در ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ جزء آثار ملی به ثبت رسید.
    • تل سرخو: در شهرستان سروستان دهستان کنو –یک کیلومتری جاده سروستان به شیراز واقع گشته که به دوره اسلامی مربوط می‌باشد. این اثر در ۸/۵/۱۳۸۱ جزء آثار ملی به ثبت رسید. 
    • تل شاهرخی مهارلو: در شهرستان سروستان ۲ کیلومتری روستای مهارلو واقع است که مربوط به دوران پیش از تاریخ می‌باشد. این اثر در ۸/۵/۱۳۸۱ جزء آثار ملی به ثبت رسید.
    • تل قلعه‌ای
  •  
  • جاذبه های طبیعی سروستان
  •  
  • منطقه مهارلو که یکی از 7 منطقه برتر گردشگری کشور است در این شهرستان قرار دارد دریاچه مهارلو مهمترین جاذبه طبیعی این شهرستان است. از دیگر مناطق طبیعی سروستان می‏توان به چشمه سرو نخودی نظر آباد، چشمه قمپ تزنگ واقع در روستای مؤمن آباد، چشمه غنیبی واقع در تنگ غنیبی کیلومتر 15 جاده سروستان - خرامه، چشمه له یاسی (سهراب)واقع در روستای کت گنبد، باغ رباط سروستان، قدح فر در روستای نظرآباد، آب چشمه چنار ، آب زنگی،آب محمد خالو، باغ حیدر، کوه زیره، آب گرم و چشمه معدنی و آب بیدک همگی واقع در دهستان مهارلو، آب مهارلو کهنه ، آب شیخک در بکت، آب طلیکو مهارلو، آب باغک کت گنبد، آب امامزاده کوهنجان، چشمه آبخونی مهارلو، کمرزرد نظرآباد،بوته نور دولت آباد، چشمه انجیرک، چشمه نباتی کوهنجان، چشمه آبریز جبل کوهنجان و کوه چنار مهارلو اشاره نمود.
  •  
  •  صنایع دستی

    هنرهای مردم منطقه از دیر باز قالی بافی، نمد مالی، كلاه بافی، ملكی دوزی، كوزه گری ، دولچه سازی بوده كه بعضی از آنها به دست فراموشی سپرده شده است.[۳]

     ساختار جمعیتی

    جمعیت سروستان از بعد ساختاری ترکیبی از دو گروه فارس که بومیان منطقه‌ای می‌باشند و همچنین گروه عشایری که بیشتر از مناطق اطراف در دوران مختلف به منطقه وارد شده و ساکن گشتند می‌باشد و در حال حاضر عشایر قشر چشمگیری از ترکیب جمعیتی منطقه را به خود اختصاص داده است. لازم به ذکر است که عشایر منطقه بیشتر از طوایف لر و ترک می‌باشند. از نظر شغلی درصد زیادی از مردم به كارهای خدماتی و كشاورزی مشغولند. وجود صفاتی از قبیل مناعت طبع، قناعت، صداقت در میان مردم سروستان امنیت منطقه را سبب شده است. لازم به ذکر است که گویش محلی با لهجه سروستانی نیز در منطقه رواج دارد.

     سطح سواد

    با توجه به سرشماری نفوس و مسکن در سال 1385 ،76درصد مردم شهرستان سروستان دارای سواد عمومی بوده و 10.5 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی می‏باشند.

  • وجود دو واحد دانشگاهی آزاد و پیام‏نور در این شهرستان در افزایش سطح تحصیلات عمومی منطقه نقش چشم‏گیری داشته است.

     هنر و ادب فارسی

    از بزرگان هنر موسیقی ایران استاد رضوی سروستانی است که از اساتید محمدرضا شجریان به شمار می‏رود.


    چند تن از شاعران معاصر کشور که از این خطه برخاسته‏اند:

    • ذبیح الله عدالتی
    • عبدالحمید همتی
    • هادی فردوسی
    • صادق همایونی

     پوشش گیاهی

    شهرستان بیشتر دارای پوشش گیاهی علفی و دو نوع درختی و درختچه ای شامل بنه، زبان گنجشك، بادام كوهی، ارس، زرشك، بلوط و … می‌باشد، همچنین دارای باغهای زیتون و پسته بوده بعنوان مثال می‌توان به نزدیك به 2000هكتار باغ پسته در شهرستان اشاره نمود.با توجه به رونق کشاورزی در این منطقه،سروستان یکی از تولیدکنندگان عمده گندم در استان فارس به شمار می‏رود.

  • fa.wikipedia.org منبع